De Nederlandsche Bank (DNB) stelde in 2021 voor om de eigen woning te verplaatsen van box 1 naar box 3. Dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor huiseigenaren: de hypotheekrenteaftrek verdwijnt en de overwaarde van je woning wordt belast als vermogen. Maar wat betekent dit voorstel precies, en moet je je nu al zorgen maken?
Wat is het verschil tussen box 1 en box 3?
De Belastingdienst verdeelt jouw inkomen en vermogen over drie zogenoemde “boxen”. Elke box kent zijn eigen regels en belastingtarieven.
Box 1 – Inkomen uit werk en woning
De eigen woning valt nu in box 1. Dit betekent dat je hypotheekrente mag aftrekken, maar ook een eigenwoningforfait betaalt op basis van de WOZ-waarde.
Box 3 – Sparen en beleggen
In box 3 betaal je belasting over vermogen, zoals spaargeld, beleggingen en tweede woningen. De belasting wordt geheven over een verondersteld rendement, ongeacht het daadwerkelijke resultaat.
Het voorstel van DNB: woning naar box 3
De Nederlandsche Bank (DNB) stelt voor om de eigen woning te verplaatsen van box 1 naar box 3. Dit betekent dat de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait verdwijnen, terwijl de overwaarde van de woning (de WOZ-waarde minus de hypotheekschuld) wordt belast als vermogen. De invoering zou niet in één keer plaatsvinden, maar geleidelijk over een periode van 20 jaar.
Volgens DNB is deze wijziging nodig om de woningmarkt eerlijker en stabieler te maken. De huidige fiscale voordelen maken kopen aantrekkelijker dan huren, wat bijdraagt aan stijgende huizenprijzen en het moeilijker maakt voor starters om een woning te kopen. Daarnaast gaan huishoudens steeds hogere hypotheken aan, wat risico’s oplevert voor zowel huishoudens als de economie. Met dit voorstel wil DNB zorgen voor minder schulden, een gelijker speelveld tussen huurders en kopers en een gezondere woningmarkt.
Wat betekent dit voor je maandlasten?
Zonder hypotheekrenteaftrek kunnen je netto maandlasten stijgen. Daar staat tegenover dat het eigenwoningforfait vervalt en DNB voorstelt om belastingtarieven in box 1 en box 3 te verlagen als compensatie.
Voorbeeld
Bij een woning van €400.000 met een hypotheek van €250.000 is de overwaarde €150.000. Dit bedrag zou in box 3 belast worden. Volgens DNB blijft de netto impact voor de meeste huishoudens beperkt.
Wanneer gaat dit in?
Voorlopig verandert er niets. Het gaat om een advies van DNB dat eerst politiek moet worden besproken en goedgekeurd. Als het wordt ingevoerd, gebeurt dat stap voor stap over 20 jaar.
Wat kun je nu al doen?
Hoewel het voorstel nog geen wet is, is het slim om vooruit te kijken:
Laat je hypotheek periodiek checken
Breng je overwaarde in kaart
Denk na over een langetermijnstrategie, zoals aflossen of verduurzamen
Zo ben je voorbereid, ongeacht hoe het beleid zich ontwikkelt.
Veelgestelde vragen over box 1 naar box 3
1. Verlies ik al mijn hypotheekvoordelen?
De hypotheekrenteaftrek vervalt op termijn, maar dat wordt gecompenseerd via lagere belastingtarieven.
2. Moet ik straks belasting betalen over mijn hele woning?
Nee, alleen over de overwaarde: de WOZ-waarde min je hypotheekschuld.
3. Gaat dit ook gelden voor nieuw gekochte huizen?
Waarschijnlijk wel. De politiek bepaalt straks of dit voor iedereen tegelijk geldt, of alleen voor nieuwe kopers.
4. Wat als ik nu net een huis gekocht heb?
Er komt een overgangsregeling van 20 jaar, dus het effect wordt stapsgewijs opgebouwd. Je hebt dus tijd om je aan te passen.
